W tym artykule dowiesz się, czym jest badanie OCT oka. Przekonasz się także, jakie są wskazania do jego wykonania. Na koniec wskażemy Ci informacje, jak przebiega badanie krok po kroku oraz czy po badaniu OCT można prowadzić samochód. Sprawdź najważniejsze informacje na ten temat.
OCT co to za badanie i jak działa?
OCT, czyli optyczna koherentna tomografia dna oka, działa na zasadzie podobnej do ultrasonografii, ale zamiast fal dźwiękowych wykorzystuje światło. Aparat mierzy czas powrotu odbitej wiązki i oblicza odległości między poszczególnymi warstwami tkanki.
Wynik to obraz przekrojowy o rozdzielczości rzędu kilku mikrometrów. Pozwala to ocenić struktury niemożliwe do zobaczenia podczas standardowego badania dna oka.
Badanie obejmuje przede wszystkim:
- siatkówkę i jej poszczególne warstwy,
- plamkę żółtą odpowiedzialną za ostrość widzenia centralnego,
- tarczę nerwu wzrokowego,
- kąt przesączania, którego ocena pomaga w diagnostyce jaskry.
Aparaty OCT wykonują setki skanów na sekundę i łączą je w trójwymiarowy model badanego obszaru. Lekarz może następnie analizować dowolny przekrój i porównywać grubość siatkówki z normami dla danego wieku.
Wskazania do badania OCT oka
Badanie OCT zleca się przede wszystkim wtedy, gdy lekarz podejrzewa chorobę siatkówki lub nerwu wzrokowego albo chce monitorować już rozpoznaną chorobę.
Do najczęstszych wskazań należą:
- podejrzenie lub kontrola jaskry,
- zwyrodnienie plamki żółtej związane z wiekiem (AMD),
- cukrzycowy obrzęk plamki i retinopatia cukrzycowa,
- błona nasiatkówkowa i otwór w plamce,
- zakrzep żyły środkowej siatkówki,
- kontrola po operacjach okulistycznych, w tym po leczeniu zaćmy i witrektomii.
OCT wykonuje się też profilaktycznie u pacjentów z krótkowzrocznością wysokiego stopnia, u których ryzyko zmian siatkówkowych jest podwyższone. Badanie pozwala wykryć zmiany zanim pojawią się objawy kliniczne. Wczesne wykrycie ma bezpośredni wpływ na skuteczność leczenia.
Jak przebiega badanie OCT oka krok po kroku?
Przed badaniem lekarz zazwyczaj zakrapla oczy kroplami rozszerzającymi źrenicę. Nie jest to zawsze konieczne, jednak szersza źrenica poprawia jakość obrazu. Szczególnie przy badaniu plamki i tarczy nerwu wzrokowego. Krople zaczynają działać po około 20-30 minutach.
Samo badanie przebiega następująco:
- pacjent siada przed aparatem i opiera brodę na specjalnym podpórku,
- technik lub lekarz ustawia głowicę naprzeciwko oka,
- pacjent patrzy na punkt fiksacji wewnątrz urządzenia,
- aparat wykonuje serię skanów w ciągu kilkudziesięciu sekund,
- procedurę powtarza się dla drugiego oka.
Badanie nie wymaga kontaktu urządzenia z okiem, nie jest bolesne i nie emituje promieniowania jonizującego. Pacjent nie odczuwa żadnych nieprzyjemnych doznań poza koniecznością nieruchomego patrzenia przez chwilę w jeden punkt.
Czy po badaniu OCT oka można prowadzić samochód?
Odpowiedź zależy od tego, czy lekarz zastosował krople rozszerzające źrenicę. To jedno z najczęstszych pytań przed wizytą okulistyczną.
Jeśli badanie odbyło się bez rozszerzenia źrenicy, wzrok wraca do normy natychmiast po wyjściu z gabinetu. Prowadzenie samochodu jest wtedy możliwe bez ograniczeń.
Jeśli podano krople mydriatyczne, źrenica pozostaje rozszerzona przez kilka godzin. W tym czasie oko jest nadwrażliwe na światło, a ostrość widzenia z bliska wyraźnie spada. Prowadzenie samochodu w takim stanie jest niebezpieczne i zdecydowanie odradzane. Warto zaplanować wizytę tak, by ktoś bliski odebrał pacjenta z kliniki, albo skorzystać z komunikacji miejskiej lub taksówki. Efekt działania kropli mija zazwyczaj po 4-6 godzinach, choć u niektórych osób może utrzymywać się dłużej.
Jak interpretować wyniki badania OCT?
Wynik badania OCT to zestaw obrazów przekrojowych wraz z mapami grubości siatkówki i automatyczną analizą porównawczą z bazą norm. Lekarz ocenia kilka elementów, zależnie od modułu i projekcji które zostanie wybrane na aparaturze. Ocenić można grubość poszczególnych warstw siatkówki i jednorodność struktur. Lekarz sprawdza też obecność płynu w tym krwi pod siatkówką lub w jej obrębie. Podczas analizy obrazów ocenia się też ewentualne błony, otwory, złogi, wysięki lub odwarstwienia.
Ocenić można również stan tarczy nerwu wzrokowego i grubość warstwy włókien nerwowych. Wyniki OCT zawsze interpretuje lekarz okulista w kontekście całego obrazu klinicznego. Sam wydruk z aparatu zawiera mapy kolorystyczne i/lub przekrój przez obszar plamki i obszar okołodołkowy. Bez wiedzy medycznej trudno je samodzielnie ocenić. Nieprawidłowości w badaniu OCT nie zawsze oznaczają chorobę wymagającą natychmiastowego leczenia. Ich znaczenie zależy od historii choroby i wyników innych badań.
FAQ – Najczęściej zadawane pytania
- Co obejmuje OCT i jak działa?
OCT, czyli optyczna koherentna tomografia, działa na zasadzie podobnej do ultrasonografii, ale zamiast fal dźwiękowych wykorzystuje światło. Aparat mierzy czas powrotu odbitej wiązki i oblicza odległości między poszczególnymi warstwami tkanki. Wynik to obraz przekrojowy o rozdzielczości rzędu kilku mikrometrów.
- Czy podczas badania OCT jest ryzyko promieniowania i naświetlania jak w tomografii komputerowej?
Nie, badanie OCT (Optyczna Koherentna Tomografia) nie wiąże się z ryzykiem promieniowania, naświetlania ani skutkami ubocznymi, jakie występują w przypadku tradycyjnej tomografii komputerowej (TK) czy zdjęć rentgenowskich (RTG).
- Jak przebiega badanie OCT oka krok po kroku?
Przed badaniem lekarz zazwyczaj zakrapla oczy kroplami rozszerzającymi źrenicę. Nie jest to zawsze konieczne, jednak szersza źrenica poprawia jakość obrazu, szczególnie przy badaniu plamki i tarczy nerwu wzrokowego. Krople zaczynają działać po około 20-30 minutach.
- Czy po badaniu OCT oka można prowadzić samochód?
Odpowiedź zależy od tego, czy lekarz zastosował krople rozszerzające źrenicę. To jedno z najczęstszych pytań przed wizytą okulistyczną. Jeśli badanie odbyło się bez rozszerzenia źrenicy, wzrok wraca do normy natychmiast po wyjściu z gabinetu.Wykonujemy badanie OCT zarówno z opisem lekarskim, jak i bez w salonie optycznym Optyk Mikulscy w Ożarowie Mazowieckim.
